Me diploma të blera, ku po shkojmë?!

Me diploma të blera, ku po shkojmë?!

Nga Mathieu Aref

Aref Mathiu

Debati i trishtuar mbi origjinën e vërtetë të popullit iliro-shqiptar dëshmon se ka një përkeqësim në qarqet shoqëro-kulturore dhe politike në Shqipëri (duke përfshirë edhe rajonet shqipfolëse). Për të cituar një frazë të njohur, «armiqtë e shqiptarëve janë vetë shqiptarët». Karakteri i një shumice shqiptaresh që nuk ka ndryshuar për më shumë se 2000 vjet, e cila është arsyeja pse shqiptarët sot janë në këtë gjëndje, pse shqiptarët janë të përçarë, pse ata nuk shkojnë përpara, pse ata e grisin njëri-tjetrin veç e veç, pse ata fyejnë njëri-tjetrin, e kështu me radhë. Cilat janë këto defekte? Shqiptari, në përgjithësi, është xheloz, egocentrik, pretencioz, gjaknxehtë dhe i tepruar. Gjatë jetës sime të gjatë unë kam qenë në gjendje të verifikoj këtë shpjegim (pesë defekte të mëdha) kudo që shkova në botë. Ky është një nga shkaqet (për fat të keq ka ende të tjerë pak me të rendësishëm) që kanë penguar evoluimin «normal» të një nga popujt më të lashtë në Evropë.

Nën nxitjen e Enver Hoxhës, pse autoritetet kulturore të regjimit komunist mbështeteshin në Ilirët për t'i definuar si paraardhësit e shqiptarëve? Përse i eliminuan pellazgët në studimin e tyre historik? Gjatë periudhës komuniste vetëm Spiro Konda dhe Dhimitër Pillika ishin ndjekës të zjarrtë të tezës pellazge, por ata u kanë prerë barin e tyre nëpër këmbë. Konda u vu mënjanë dhe Pillika vuajti nê burgjet e shtetit. Pjesa tjetër e intelektualëve shqiptarë ishin në vartësi të liderit të tyre, i cili u diktoi atyre se çfarë të thonë dhe çfarë të bëjnë. Teza ilire u favorizua mbi atë të pellazgëve, e cila u braktis në dobi të grekëve. Në atë kohë intelektualët ishin të mbyllur në kullën e tyre të fildishtë dhe bibliotekat përmbantnin vetëm libra të zgjedhura nga autoritetet kulturore të regjimit envérist. Pa libra mbi pellazgët intelektualet nuk kanë pasur qasje në literaturat e huaja. Ndërsa në Perëndim kishte shumë shkencëtarë dhe intelektualë të ndryshëm të cilët shkruanin për lashtësinë e pellazgëve pa bërë teza të vërteta ose disertacione të plota. Kjo është mënyra se si në Shqipëri (për 45 vjet) teza mbi pellazgët u mbyt në buzë. Për shkak të kësaj situate nuk ekzistonte në atë kohë një «kulturë e lashtësisë pellazge» ose madje të Antikitetit përveç «periudhës ilire» (qytetërimi tipik i Epokës së Hekurit) ku kishte studime të shumta historike dhe gërmime arkeologjike, hulumtimi i të cilave preku periudhat e Neolitit, epokën e Bakrit, epokën e Bronzit dhe epokën e Hekurt.

Është kjo kulturë e «lashtësisë para-ilire» që ka dështuar tmerrësisht në historiografinë shqiptare në kohën e regjimit komunist dhe ende mungon në Shqipëri: Akademia e Shkencave të Tiranës mori pishtarin e regjimit komunist. Prandaj sot në Shqipëri nuk ka «katedër» të Antikitetit parailirë në universitetet. Kjo është arsyeja pse sot nuk ka të diplomuar në universitetet shqiptare me diplomë ose doktoratë në disiplinën «Histori të Lashtësisë». Prandaj nuk është për t'u habitur të mos gjëjmë historian të Lashtësisë në qarqet intelektuale në Shqipëri. Sigurisht që ka shumë që deklarojnë veten «Historian të Lashtësisë» ose «specialiste të antikitetit», ndërsa është gënjeshtër dhe uzurpim, sepse ky «specialitet» nuk ekziston në universitetet shqiptare. Nga ana tjetër, titulli «Albanolog» është anormalisht shumë i përhapur. Çfarë do të thotë ky term? Ky term përdoret për të përshkruar një të huaj që specializohet në «gjuhën dhe kulturën shqipe» ! Ky mund të lidhet vetëm me gjuhësinë . Kur themi «Instituti albanologjik ose Akademia albanologjike» kjo mund të lidhet vetëm me gjuhësinë dhe kulturën shqiptare dhe jo pellazgologjinë apo «Historinë e lashtë».

Do të doja të gjeja një person, me diplomë shqiptare, me titull «Albanolog» të dhënë nga një universitet shqiptar ! Le të pranojmë se ekziston një i diplomuar shqiptar, atherë ai mund të lidhet vetëm me gjuhësinë dhe kulturën shqiptare. Pra, për një purist ky nuk mund të jetë një emër i përshtatshëm për të caktuar historinë e lashtë. Për shkencën, emrat e saktë janë si më poshtë:

• Sudimet e Lashtësisë të lartë
• Studimet Pelazgologjike
• Studimet Trako-Ilire
• Studimet Albanologjike

Kështu pra në Shqipëri është shumë lehtë të quhesh "Historian i Antikitetit" ose "Albanolog" qoftë edhe nëse nuk ke diplomat e nevojshme dhe relevante për disiplinat e studiuara në universitet. Nëse duhet të shtojmë se disa shqiptarë i blejnë diplomat të caktuara, atëherë ku po shkojmë?!

(Përgatiti për blogun e "Gjuha Shqipe pa gabime", administratori Xhemi Hajredini) 

Fjalët e mësuesit

Mësuesi gjithmonë mësues mbetet 

Dikur një mësues la takim me disa nga nxënësit e tij të mëparshëm për të mësuar se si po ia çonin ata me jetën e tyre.

Ai kishte kohë pa i takuar ata dhe mendoi se duhet t’i takonte për të folur mbi jetën.

I pari tha se nuk po ia çonte dhe aq mirë, sepse po haste nëpër vështirësi për t’u ngritur në pozitë në punën që bënte.

I dyti tha se një miku i tij kishte blerë një makinë të mirë, ndërsa ai ndihej keq që nuk kishte të ardhura të blinte edhe vetë një makinë të tillë.

Ndërsa në karrigen tjetër ishte ulur një vajzë, e cila u shpreh se dëshironte të ndiqte një master shkencor në administrim biznesi në mënyrë që njerëzit ta merrnin më seriozisht kur kërkonte punë, por nuk ia kishte dalë dot mbanë.

Pastaj profesori ia ktheu: “Dukeni të gjithë të stresuar. Si thoni sikur të bëjmë pak pushim, të marrim disa kafe dhe ta vazhdojmë diskutimin tonë?”.

Nxënësit e tij ranë dakord dhe ai solli në tavolinë kafenë dhe disa filxhanë çaji.

Disa ishin të thjeshtë, ndërsa disa të tjerë më të bukur.

Nxënësit zgjodhën tri filxhanët e mëdhenj dhe të bukur.

Mësuesi e vuri re këtë gjë dhe u tha: “Ju të tre zgjodhët filxhanët më të bukur dhe më të shtrenjtë, duke i lënë mënjanë filxhanët e thjeshtë.

Është normale për ju të kërkoni më të mirën për veten tuaj, si dhe zgjidhjen më të mirë për problemet dhe streset tuaja.

Mirëpo, duhet të kuptonit diçka.

Ju dëshironit kafenë, jo bukurinë e filxhanit dhe një filxhan i bukur nuk ia shton gjë shijen kafesë.

Por vëmendja juaj u drejtua drejt bukurisë së jashtme, në vend të kuptimit të brendshëm.

Jeta është si një kafe.

Puna, paratë dhe pozita jonë në shoqëri përfaqësohen nga filxhanët.

Këto janë thjesht përbërës, tek të cilët ne bazohemi për të jetuar jetën tonë.

Mirëpo cilësia e filxhanit nuk e ndryshon dhe as e përcakton cilësinë e jetës që ne jetojmë.

Ndonjëherë ne përqendrohemi kaq shumë tek puna, paratë dhe pozita jonë në shoqëri, saqë harrojmë se çfarë ka më tepër rëndësi:

Harrojmë esencën, kafenë. Pra, harrojmë të jetojmë jetën.

Duhet të mbajmë në mendje gjithmonë se njerëzit e suksesshëm jo gjithmonë janë të lumtur, por njerëzit e lumtur janë gjithmonë të suksesshëm”. 

(E huazuar nga bota.al) 

Përgatiti për blogun "Gjuha shqipe pa gabime" Xhemi Hajredini - administrator

Të dish të shkruash...

“Të dish të shkruash, është dhunti,

por të dish të shkruash bukur, është art!”

Anila Ndoj

Përgatiti Anila Ndoj - Administratore e grupit "Gjuha Shqipe pa gabime" 

Para vetëm një dekade, të shkruaje në kompjuter, duhej të kishe bërë të paktën një kurs daktilografie. Sot, me zhvillimim e teknologjisë, është lënë disi në harresë, ose shkruhet shumë pak me laps e letër. Madje po tentohet, në shkollat amerikane, të hiqet shkrimi i dorës, pasi është i ngadaltë, në raport me shpejtësinë e trurit, dhe të zëvendësohet me shkrimin digjital.

Janë bërë shumë studime mbi kaligrafinë (bukurshkrimin). Sipas një reviste mbi psikologjinë, shkrimi i dorës, është i ngjashëm me meditimin: ndryshon aktivitetin elektrikt të trurit. Një studim psikologjik, i kryer në Universitetin e Indianës, tregoi që ushtrimet drejtshkrimore, aktivizojnë atë pjesë të trurit që merret me organizimin e emocioneve. Ndër të tjera, po sipas psikologëve, të shkruash me dorë, do të thotë të trasmetosh shumë më tepër nga sa shkruan. Jo vetëm kaq! Në fakt, tek fëmijët, mësimi i shkrimit të dorës, i bën ata të aftë të krijojnë ide dhe të zhvillojnë kujtesën. Vë në lëvizje jo vetëm trurin, por edhe trupin, duke zhvilluar aftësinë e përqëndrimit të bustit dhe të dorës.

Sot vëmendja e edukatorëve i është rikthyer shkrimit të dorës e bukurshkrimit. Në Angli, disa shkolla e kanë të detyrueshme penën (stilografin), ndërsa në Francë është futur sërish diktimi.

Po në Shqipëri, çfarë ndodh? A ekziston më lënda e Bukurshkrimit, në shkollat tona? Mos vallë shkrimi digjital, po i zë vendin dalëngadalë bukurshkrimit? Çfarë mund të bëjmë ne, që ta sjellim sërish në “modë”, shkrimin e dorës?

Shkrimi i dorës është një gjurmë e jona, vetjake, unike, nuk ka dy shkrime njësoj. Duhet t’i dedikojmë më shumë kohë dhe vëmendje bukurshkrimit, këtij arti të vjetër e fisnik, i cili nuk meriton të harrohet!

SHTETET E BOTËS

Shtetet e botës (anglisht - shqip) 

Përgatiti Mirela Vasili - anëtare e rregullt e grupit Gjuha Shqipe pa gabime

1 Afghanistan - Afganistani
2 Albania - Shqipëria
3 Algeria - Algjeria
4 Andorra - Andorra
5 Angola - Angola
6 Antigua and Barbuda - Antigua dhe Barbuda
7 Argentina - Argjentina
8 Armenia - Armenia
9 Australia - Australia
10 Austria - Austria
11 Azerbaijan - Azerbajxhani
12 Bahamas - Bahamet
13 Bahrain - Bahreini
14 Bangladesh - Bangladeshi
15 Barbados - Barbadosi
16 Belarus - Bjellorusia
17 Belgium - Belgjika 

18 Belize - Beliza
19 Benin - Benini
20 Bhutan - Butani
21 Bolivia - Bolivia
22 Bosnia and Herzegovina - Bosnja dhe Hercegovina
23 Botswana - Botsvana
24 Brazil - Brazili
25 Brunei - Brunei
26 Bulgaria - Bullgaria
27 Burkina Faso - Burkina Faso
28 Burundi - Burundi
29 Cape Verde - Kepi i Gjelbër
30 Cambodia - Kamboxhia
31 Cameroon - Kameruni
32 Canada - Kanadaja
33 Central African Republic (CAR) - Republika e Afrikës Qendrore
34 Chad - Çadi
35 Chile - Kili
36 China - Kina
37 Colombia - Kolumbia
38 Comoros - Komoret
39 Democratic Republic of the Congo - Republika Demokratike e Kongos
40 Republic of the Congo - Republika e Kongos
41 Costa Rica - Kosta Rika
42 Cote d'Ivoire - Bregu i Fildishtë
43 Croatia - Kroacia
44 Cuba - Kuba
45 Cyprus - Qiproja
46 Czech Republic - Republika e Çekisë
47 Denmark - Danimarka
48 Djibouti - Xhibuti
49 Dominica - Dominika
50 Dominican Republic - Republika Dominikane
51 Ecuador - Ekuadori
52 Egypt - Egjipti
53 El Salvador - El Salvadori
54 Equatorial Guinea - Guinea Ekuatoriale
55 Eritrea - Eritrea
56 Estonia - Estonia
57 Ethiopia - Etiopia
58 Fiji - Fixhi
59 Finland - Finlanda
60 France - Franca
61 Gabon - Gaboni
62 Gambia - Gambia
63 Georgia - Gjeorgjia
64 Germany - Gjermania
65 Ghana - Gana
66 Greece - Greqia
67 Grenada - Grenada
68 Guatemala - Guatemala
69 Guinea - Guinea
70 Guinea-Bissau - Guinea-Bisau
71 Guyana - Guajana
72 Haiti - Haiti
73 Honduras - Hondurasi
74 Hungary - Hungaria
75 Iceland - Islanda
76 India - India
77 Indonesia - Indonezia
78 Iran - Irani
79 Iraq - Iraku
80 Ireland - Irlanda
81 Israel - Izraeli
82 Italy - Italia
83 Jamaica - Xhamajka
84 Japan - Japonia
85 Jordan - Jordania
86 Kazakhstan - Kazakistani
87 Kenya - Kenia
88 Kiribati - Kiribati
89 Kosovo - Kosova
90 Kuwait - Kuvajti
91 Kyrgyzstan - Kirgistani
92 Laos - Laosi
93 Latvia - Letonia
94 Lebanon - Libani
95 Lesotho - Lesoto
96 Liberia - Liberia
97 Libya - Libia
98 Liechtenstein - Lihtenshtajni
99 Lithuania - Lituania
100 Luxembourg - Luksemburgu
101 Macedonia (FYROM) - Maqedonia (FYROM)
102 Madagascar - Madagaskari
103 Malawi - Malavi
104 Malaysia - Malajzia
105 Maldives - Maldivet
106 Mali - Mali
107 Malta - Malta
108 Marshall Islands - Ishujt Marshall
109 Mauritania - Mauritania
110 Mauritius - Mauritiusi
111 Mexico - Meksika
112 Micronesia - Mikronezia
113 Moldova - Moldavia
114 Monaco - Monakoja
115 Mongolia - Mongolia
116 Montenegro - Mali i Zi
117 Morocco - Maroku
118 Mozambique - Mozambiku
119 Myanmar (Burma) - Mianmari (Burma)
120 Namibia - Namibia
121 Nauru - Naurua
122 Nepal - Nepali
123 Netherlands - Holanda
124 New Zealand - Zelanda e Re
125 Nicaragua - Nikaragua
126 Niger - Nigeri
127 Nigeria - Nigeria
128 North Korea - Koreja e Veriut
129 Norway - Norvegjia
130 Oman - Omani
131 Pakistan - Pakistani
132 Palau - Palau
133 Palestine - Palestina
134 Panama - Panamaja
135 Papua New Guinea - Papua Guinejae Re
136 Paraguay - Paraguaji
137 Peru - Peruja
138 Philippines - Filipinet
139 Poland - Polonia
140 Portugal - Portugalia
141 Qatar - Katari
142 Romania - Rumania
143 Russia - Rusia
144 Rwanda - Ruanda
145 Saint Kitts and Nevis - Shën Kits dhe Nevis
146 Saint Lucia - Shën Luçia
147 Saint Vincent and the Grenadines - Shën Vinsenti dhe Grenadinet
148 Samoa - Samoa
149 San Marino - San Marinoja
150 Sao Tome and Principe - Sao Tome dhe Principe
151 Saudi Arabia - Arabia Saudite
152 Senegal - Senegali
153 Serbia - Serbia
154 Seychelles - Sejshellet
155 Sierra Leone - Sierra Leone
156 Singapore - Singapori
157 Slovakia - Sllovakia
158 Slovenia - Sllovenia
159 Solomon Islands - Ishujt Solomon
160 Somalia - Somalia
161 South Africa - Afrika e Jugut
162 South Korea - Koreja e Jugut
163 South Sudan - Sudani i Jugut
164 Spain - Spanja
165 Sri Lanka - Sri Lanka
166 Sudan - Sudani
167 Suriname - Surinami
168 Swaziland - Suazilendi
169 Sweden - Suedia
170 Switzerland - Zvicra
171 Syria - Siria
172 Taiwan - Taivani
173 Tajikistan - Taxhikistani
174 Tanzania - Tanzania
175 Thailand - Tailanda
176 Timor-Leste - Timori Lindor
177 Togo - Togoja
178 Tonga - Tonga
179 Trinidad and Tobago - Trinidadi dhe Tobagoja
180 Tunisia - Tunizia
181 Turkey - Turqia
182 Turkmenistan - Turkmenistani
183 Tuvalu - Tuvalu
184 Uganda - Uganda
185 Ukraine - Ukraina
186 United Arab Emirates (UAE) - Emiratet e Bashkuara Arabe
187 United Kingdom (UK) - Mbretëria e Bashkuar
188 United States of America (USA) - Shtetet e Bashkuara të Amerikës
189 Uruguay - Uruguaj
190 Uzbekistan - Uzbekistani
191 Vanuatu - Vanuatu
192 Vatican City (Holy See) - Vatikani
193 Venezuela - Venezuela
194 Vietnam - Vietnami
195 Yemen - Jemeni
196 Zambia - Zambia
197 Zimbabwe - Zimbabveja

Bastardimi i gjuhës

Bastardimi i gjuhës nga mediat te librat

E huazuar na gazeta MAPO (http://www.mapo.al/ 

Përgatiti: Xhemi Hajredini - administrator i grupit "Gjuha Shqipe pa gabime"

Vendosja e pluralizmit demokratik në Shqipëri pas gati 50 vjetëve të diktaturës komuniste, nuk do të thotë që edhe në gjuhën shqipe të vendoset një “pluralizëm demokratik” ashtu si, për fat të keq, e perceptojnë shumë nga mediat e të gjitha ngjyrave, TV-të, si edhe nga shtëpitë botuese në Shqipëri. Ky biçim pluralizmi gjuhësor”, i cili ka nisur pas vitit 1991, ka sjellë si pasojë që gjuha shqipe, e shkruar dhe e folur në këto institucione, të ketë gabime, të cilat mund të viheshin re gjatë periudhës ‘20-‘40 të shekullit të kaluar, kur në Shqipëri ende nuk ishin vendosur normat e drejtshkrimit. Në këtë shkrim do të ndalem në gabimet më tipike që vihen re në shtypin tonë:

1) Mënjanimi thuajse i plotë i kohës së kryer e thjeshtë të mënyrës dëftore të foljes:

“Dje presidenti Nishani ka deklaruar…”, kur duhet shkruar dhe lexuar edhe në mikrofon ose kamera: “Dje presidenti Nishani deklaroi…”.

Dhe kjo, sepse e kryera e thjeshtë tregon një veprim të përfunduar plotësisht para çastit të ligjërimit, ose një gjendje a veprim të kaluar. Kurse e kryera tregon një veprim, a gjendje të kaluar, në mënyre të tillë që rezultatet janë të pranishme edhe në çastet e ligjërimit. (“Fjalor i gjuhës shqipe”faqe 897, 1981).
Mendoni për një çast sikur ky shtrembërim të bëhej normë në veprat letrare!..

Po shkëpus një dialog të shkurtër nga vepra “Përballë pasqyrës së një gruaje” të Ismail Kadaresë, (faqe 148).

-Është krejt ashtu, -i  thashë…

-Bëjnë sikur na kanë harruar, po mendjen e kanë te ne,- përsëriti ai ngadalë… .

Shkrimtari ynë i madh, si çdo shkrimtar tjetër shqiptar, ka përdorur foljet them dhe përsëris në kohën e kryer e thjeshtë, pra ai shkruan: thashë dhe përsëriti.

Mendoni se sa do të qeshnim, sikur Kadarea të shkruante:

-Është krejt ashtu, – i kam thënë.

-Bëjnë sikur na kanë harruar, por mendjen e kanë te ne, – ka përsëritur ai.

2) Zhdukja e pjesëzës “të” në kohën e ardhme e tashme të mënyrës dëftore të foljes: “Do shkojmë…” dhe jo: “Do të shkojmë..,.ose: “Do e bëjmë…” dhe jo: “Do ta bëjmë...” Madje edhe në tituj artikujsh! Sikur në shtypin anglez ose amerikan e ardhmja e mënyrës dëftore të foljes të shkruhej: ”I’m going work” dhe jo: “I’m going to work”, pra, sikur të hiqej pjesëza “to”,(!?), kjo do të ishte me të vërtetë skandaloze.

3) Mënjanimi i trajtës së shquar të emrit, madje edhe gjatë lakimit:

“Bush bisedoi me Putin”-kur duhet shkruar- “Bushi bisedoi me Putinin.”(Pas parafjalës “me” duhet të përdoret rasa kallëzore).

4) Përdorimi  ndajfoljes “pavarësisht” si parafjalë në rasën rrjedhore:

Pavarësisht rezultateve të arritura…”, kur duhet shkruar: “Pavarësisht nga rezultatet e arritura…” Çuditërisht kjo dukuri po bëhet vitet e fundit normë në mediat tona dhe përbën një gabim të paarsyeshëm.

5) Shkrimi i fjalëve, termave, titujve, emrave të personaliteteve të huaja etj., sipas drejtshkrimit të këtyre gjuhëve:

“The New York Times”, George Bush, Ollbright, kur sipas rregullave të drejtshkrimit  emrat, titujt dhe emërtimet në gjuhë të huaja duhen shkruar sipas parimit fonetik të gjuhës shqipe, pra, ashtu siç shqiptohen:” Nju Jork Tajms”, Xhorxh Bush, Ollbrajt…

6) Nuk po ndalem  në një dukuri të shëmtuar, që vazhdon të mbetet plagë në gjuhën tonë:

Vërshimin pa asnjë arsye të fjalëve të huaja në media, për të cilat është shkruar vazhdimisht, shumica e të cilave zëvendësohen fare mirë me fjalë të gjuhës shqipe, si dhe mosrespektimin e shenjave të pikësimit.

7) Gabime të rënda në titujt e organeve të shtypit ose të  TV-ve:

Dy revista javore kanë titujt: “Klan” dhe “Spektër”, disa gazeta, ”Metropol”, “Standard”, “Start”, tituj, pra, në trajtën e pashquar të emrit, të cilat duhet të shkruhen në trajtën e shquar: “Klani”, ”Spektri”, ”Metropoli”…, ashtu siç shkruhen, për shembull, titujt e dy gazetave të tjera: “Panorama” dhe “Tema”…Pra, jo; “Panoramë”. ”Temë”….

Mendoni sa  për të qeshur do të ishte sikur dy nga revistat më popullore para vitit 1992, ”Hosteni” dhe “Nëntori”, të titulloheshin “Hosten” dhe “Nëntor”.

Do të ishte gjithashtu absurde, sikur gazeta italiane “Il Corriere della Sera” të shkruhej: “Corriere della Sera”, gazeta franceze “Le Monde” të shkruhej: “Monde”, gazeta amerikane “The Boston Globe”- “Boston Globe”, pra, pa nyjet e përparme përkatëse  “Il”, ”Le” dhe “The”, përkatësisht në italishte, frëngjishte dhe anglishte.

Në shqip këta tituj do të duhej të përktheheshin: “Korrier i Mbrëmjes”, “Botë” dhe “Glob i Bostonit” dhe kështu do të tingëllonin në mënyrë krejt të panatyrshme.

8) Duke imituar në mënyrë dogmatike titujt e marrë nga gjuhë të huaja, sidomos nga anglishtja.

Janë krijuar emërtime që nuk i përshtaten natyrës së gjuhës shqipe. Kështu kemi emërtime të tilla “Tirana Bank”, kur ky institucion duhet titulluar “Banka Tirana”, aq më tepër që funksionon në Shqipëri dhe jo në ndonjë vend të huaj.

Një qendër televizive zgjedh titullin “Shijak Televizion” dhe jo “Televizioni Shijak”. Si sëmundje ngjitëse ka, ose ka pasur emërtime të tjera absurde: ”Rozafa TV,” Skampa TV”, “Apollonia TV”…..Për  pasojë, mos ndoshta ndonjë ditë u dashka thënë Tirana Radio, Shqiptar Televizion…(!?).

Respekto Alfabetin e gjuhës tënde!

Gabime të rënda gjuhësore në vepra të shtëpive botuese

Por e keqja më e madhe vërehet në botimin e librave, ku me përjashtime të rralla, mungon emri i redaktorit dhe korrektorit letrar. Si rrjedhim, librat botohen me gabime gjuhësore. Pronarët e shumë shtëpive botuese, pa përjashtuar, natyrisht as ata të gazetave, siç duket, duan të kursejnë në kurriz të gjuhës dhe kështu parapëlqejnë që librat e të gjitha llojeve t’i botojnë pa ua nënshtruar redaktimit dhe korrekturës letrare dhe gjuhësore. Madje rastis që në një vepër letrare mund të gjesh vetëm emrin e recensuesit(!?). Për redaktor a korrektor letrar, as që bëhet fjalë. Gabime gjuhësore vërehen sidomos në veprat e përkthyera dhe botuara nga disa shtëpi botuese. Ka përkthyes që njohin mirë gjuhët nga të cilat i përkthejnë ato, por nuk njohin mirë gjuhën shqipe. Si pasojë, gjuha e këtyre veprave paraqet dobësi të theksuara. Me këtë rast do të përmend vetëm një rast: Romani “Kodi i Da Vincit”, i shkrimtarit të njohur amerikan Dan  Broun, me sa di është botuar nga dy shtëpi botuese. Në njërën, përkthyer nga një krijues i talentuar, fatkeqësisht ka gabime të mëdha gjuhësore dhe logjike. Duket se libri nuk ka kaluar fare në procesin e redaktimit gjuhësor dhe korrekturës letrare. Është e çuditshme si e ka lejuar një dukuri të tillë botuesi që ka studiuar për gjuhë-letërsi shqipe. Por edhe më e rëndë kjo dukuri vërehet  në “Fjalorin Frazeologjik Italisht-Shqip”, vepër e autorëve Naim Balla, Eshref Ymeri, Irena Ndoci (Lama). Gabimet në këtë fjalor janë shumë të rënda. Dhe nuk ka si të ndodhë ndryshe, kur njëra nga korrektoret letrare, Viola Grillo, ka mbaruar studimet për rusisht, madje në kohën kur është botuar kjo vepër me vlera, ka punuar korrektore letrare në një nga shtëpitë botuese të librit shkollor dhe do të ishte skandal po të vazhdonte të punonte përsëri aty. (!?)... Është e habitshme se si drejtuesit e kësaj shtëpie botuese kanë mbyllur sytë para këtij veprimi, kur e kishin për detyrë të gjenin plot redaktorë që kanë mbaruar studimet  për gjuhë-letërsi shqipe në UT ose universitete të tjera. Dhe madje shumë të mirë!… Kanë dhe një rast shembullor: korrektorin dhe pastaj redaktorin gjuhësor Loredan Bubani, veç të tjerash, edhe autor tekstesh gjuhësore për shkollat tona, që ka punuar në njërën nga këto shtëpi botuese të librit shkollor. Ndodh, gjithashtu, edhe një dukuri tjetër: ribotohen vepra të përkthyera, që janë botuar dekada më parë, sidomos para se të vendoseshin përfundimisht rregullat e drejtshkrimit (shtator 1972), por pa kurrfarë redaktimi, a korrektimi. Si pasojë, vende-vende, ndonëse këto vepra, të përkthyera nga shqipërues të njohur dhe me përvojë, kanë nivel të lartë artistik dhe gjuhësor, çalojnë nga ana drejtshkrimore… 

Rri mbrapsht e fol/shkruaj drejt! 

Nga këta pak shembuj del në pah një dukuri shumë shqetësuese: gjuha e shkruar, ose e folur edhe në mediat elektronike, si dhe gjuha e librave, jo vetëm nuk është përmirësuar, por, mjerisht, po shfaq të meta që kurrë nuk janë vërejtur në botimet e të gjitha llojeve gjatë periudhës komuniste.

                    

Gjergj Kastrioti - Skënderbeu

Janar, 2018

Pesëqind e pesëdhjetë vjet bashkim

“Bashkimi bën fuqinë!” - Gjergj Kastrioti - Skënderbeu

Drita A. Bala

Përgatiti: Drita Arapi Bala – administratore e grupit “Gjuha Shqipe pa gabime”

"Gjuha Shqipe pa gabime" përkujton heroin kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeun...

Që në fillim mund të konstatojmë se vendlindja dhe datëlindja e Skënderbeut vazhdon të mbetet e diskutueshme... Sipas disa burimeve thuhet se ka lindur në rrethin e Dibrës e sipas disa shënimeve të tjera në rrethin e Mirëditës (në Ermadhe)... Viti i lindjes sipas disa historianëve është v.1403 e sipas disa të tjerëve Skënderbeu ka lindur në 6 maj të vitit 1405. Të gjithë e duan këtë hero. Prandaj disa thonë se ishte dibran, disa mirditor e disa matian, disa thonë se ishte ortodoks, disa katolik e disa musliman... Ka dhe të huaj që duan të na marrin...

Gjergj Kastriot – Skënderbeu ishte vetëm shqiptar, sepse është në zemrën e çdo shqiptari pa marrë parasysh krahinë e fe...

Ishte fëmija i katërt dhe më i vogli nga djemtë e Gjon Kastriotit, Zot i principatave të Krujës e Mirëditës. Për të pasur të sigurt nënshtrimin e të atit, Gjergji, në moshë të mitur, u mor "peng" nga Sulltani, i cili pasi vuri re zgjuarsinë e jashtëzakonshme të djalit, vendosi ta edukojë atë sipas ligjit të oborrit otoman. Zotësia e djaloshit për të përvetësuar artin luftarak, aftësitë e udhëheqësit, drejtimit dhe organizimit e çuan atë t'i japë emrin "Skënder" për hir të Aleksandrit të madh dhe titullin "bej" që tregonte rangun e tij të lartë...

Skënderbeu u kthye në mëmëdhe si udhëheqës i një ushtrie të vogël prej 300 trupash, me të cilën arriti t'u marrë Krujën uzurpatorëve turq. Në Krujë, Gjergji nisi luftën për çlirim e bashkim. Përpos atdhetarizmit disa nga vlerat më të spikatura që ai mbarte, ishin ato morale e fetare. Vlerat e tilla nuk lanë indiferent as Vatikanin. Shpata e Gjergjit pengoi ëndrrën e Sulltanit të shtrijë Perandorinë e tij deri në Romë. Për këtë Papa Callisto III duke vlerësuar Skënderbeun si mbrojtës i paqes, i akordoi titullin “Atlet i Krishtit”.

 

Të mëdhenjtë si Fan Noli, Naim Frashëri, Ismail Kadare dhe shumë shkrimtarë të huaj i kanë “kënduar” gjestet e Skënderbeut mbi letër. Shkruante Naimi... “Kruj', o qytet i bekuar! Prite, prite Skënderbenë, Po vjen si pëllump i shkruar, Të shpëtonjë mëmëdhenë Shqipëtarët t'i shpëtonjë Nga xgjedh' e keq'e Tyrqisë, Edhe ty të të nderonjë, Që je krej'i Shqipërisë, Ka pas trima shqipëtarë, Që s'u trembet syri kurrë, Ndë zëmërt të tij ka zjarrë, Ësht' i urt' e trim e burrë. Mirë se erdhe, o verë! Që na prure mirësinë, Dhe për shumë vjet të tjerë, e zbukurofsh Shqipërinë. O Shqipërizë! gëzohu, Se të erdhi prapë dita, Lulëzohu, zbukurohu, Të zbriti nga Zoti drita!”

Strateg, gjeneral, ideator bashkimi.

Për dikë i dërguar i Perëndisë, legjendë, krenari e mbret i Epirit.

Dragua në ëndrrat e së ëmës e i lartë tre metra në përrallat e gjyshërve tanë ndër breza. I frikshëm, i mbinatyrshëm e i pavdekshëm për armiqtë.

Këto janë disa nga emërimet që iu dhanë heroit nga anëtarët e grupit “Gjuha Shqipe pa gabime”.

Gjergj Kastrioti... i vetmi që mban titullin HERO KOMBËTAR.

Është mahnitës fakti se edhe pas 550 vitesh figura e tij bashkon shqiptarët në një ideal, në SHQIPTARI. Ky njeri i madh vdiq më 17 Janar të 1468 në Lezhë, duke lënë një Shqipëri të lirë e të bashkuar.

Gjergj Kastrioti luftoi për lirinë e popullit të tij dhe popujve fqinj.

Veprat e Skënderbeut ndezin krenari në çdo zemër arbëri, në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Mal i Zi, Çamëri e Kalabri... kudo qoftë zemër shqiptari, ka gjak Kastrioti.

Kjo qasje e shkurtër mbi figurën e Mbretit të shqiptarëve ka për qëllim vetëm të ngacmojë ndërgjegjen kombëtare për veprën dhe bëmat e një heroi me përmasa dhe rëndësi evropiane. Ai është vlerësuar lart nga shumë personalitete të shquara të kohës. Këtë e dëshmon edhe fakti se për Skënderbeun është shkruar një literaturë e shumëllojshme, prej qindra vëllimesh, të botuara në shumë gjuhë, dhe në të katër anët e botës. Ndër autorët shqiptarë që kanë shkruar për kryekapedanin e Lidhjes Shqiptare janë Marin Barleti, Naim Frashëri, Fan Noli, Sabri Godo, Fatos Daci dhe shumë të tjerë.

12 vjet nga vdekja e Presidentit Ibrahim Rugova

Burrështetasi bashkëkohor me imazhin më perëndimor   

Ibrahim Rugova (1944-2006)

Anton Blakja

Shkruan: Anton Blakja, anëtar i grupit "Gjuha Shqipe pa gabime"

Ibrahim Rugova, lindi më 2 dhjetor të vitit 1944, në Cerrcë (Istog). Pas vdekjes, nga janari i vitit 2007, i ndahet titulli i nderit "Hero i Kosovës".   

Ai ishte doktor i shkencave në fushën e letërsisë por kur Kosova po lëngonte nga pushtuesi serb ai do të deklaronte: "Nuk mund të merrem me letërsi kur shoh se nëpër rrugët e Kosovës vdesin njerëzit e mi."

Kur u njoftua formimi i LDK-së së Kosovës, pakkush besoi se ajo lëvizje e re do të kishte sukses. Jo se nuk kishte të drejtën më vete, por ngaqë përballë kishte një mal me pengesa dhe armiq të shumtë. Ajo "davidke" heroike do të rritej për çdo ditë dhe do të triumfonte mbi "goliathin" serb. Një nga arsyet e asaj mrekullie ishte se në krye të saj u vu studiuesi, intelektuali dhe patrioti i patundur Ibrahim Rugova. Rugova çuditi dynjanë me atë Lëvizje paqësore.

Presidenti i Kosovës Dr.Ibrahim Rugova

Askush në Ballkan nuk kishte menduar as guxuar t'i fitonte luftrat me mjete paqësore. Shumica ishin pesimistë deri në tallje, të tjerë ishin dashakeqës, disa u treguan armiqësor. Kështu mendonte edhe ish anëtari i politbyrosë së Partisë së Punës, Xhelil Gjoni. Ky komunsit kollovar i bllokut komunist, pa iu dridhur dora, në tri numra të gazetës "Koha jonë" volli vrer aso kohe, kundër Ibrahim Rugoves. Mendjeshkurtëri xhebrail (Xhelil) arriti deri aty sa t'i ngarkonte Dr.Rugovës edhe mëkatet e Xhaferr Devës, ndërkohë qe i ati i Dr.Rugovës ishte masakruar nga serbët.

Pengesat e shpifjet nga keqdashësit dhe armiqtë nuk e ndalën dhe nuk e lëkundën doktor Rugovën në rrugën e rezistencës paqesore.

"Satyagraha shqiptare" do ta quante bota përparimtare. Satyagraha ose qëndrimi i palëkundur për të vërtetën u artikulua për herë të parë nga Mahatma Gandi pas "Marshimit të kripës". Vendosmeria e së vërtetës shqiptare, e Ibrahim Rugoves, edhe pse më e shenjtë se çdo lëvizje e tillë, kishte shumë më shumë vështirësi nga "Satyagraha" e Gandit.

Marshi i shqiptarëve brenda dhe jashtë Kosovës, nën udhëheqjen e Rugovës, bëri bashkimin e shqiptarëve duke sjellë fitoren në arenën ndërkombëtare. Presidenti Rugova, me qëndrimin e tij, i çudiste vizitorët e huaj, gazetarët, politikanët apo zyrtarët e lartë që e vizitonin Kosovën. Ai fliste gjithmonë qetë, buzagaz e me një logjikë të hekurt.

Në kabinetin e tij mbante një bust të Gjergj Kastriotit, një portret të Nënë Terezës, Krishtin e mbërthyer në kryq dhe një portret të Papa Gjon Palit. Citonte me buzëqeshje etërit e kombit amerikan duke i lënë gojëhapur bashkëbiseduesit me diturinë dhe thjeshtësinë e tij.

Për Dr.Rugoven dy ishin qendrat, prej te cilave mund të shpresohej zgjidhja e çështjes shqiptare, Shtetet e Bashkuara të Amerikës (aleat i shqiptarëve dhe garantues të lirisë) dhe Vatikani. Ai zbatonte urtësitë dhe ecte rrugës së Fan Nolit tonë të ndritur.

Presidenti Ibrahim Rugova ishte politikani ndryshe. Një veprimtar tjetërqysh, shumë dritë larg këtyre gërthitësve të neveritshëm.

Me këtë rast, të 12 vjetorit të vdekjes së Presidentit, kësaj figure të ndritur të kombit tonë, dua të kujtoj dy momente, me dy njerëz të ndryshëm, që më kanë mbetur në kujtesë.

Momenti i parë ishte ballafaqimi me armikun, përbindëshin Millosheviç. Në Gjykatën e Hagës Sllobodani, gjakpirësi i shqiptarëve, i bëri këtë pyetje Dr.Rugoves:

- "A mendon dëshmitari se serbët kanë hequr dorë nga Kosova?"

- Të lutem, - i tha Dr.Rugova, me atë buzëqeshjen e tij shpotitëse.

- Për cilët serbë e ke fjalën? Për serbët e Kosovës apo të Beogradit?! Po ta keni fjalën për serbët e Kosovës, ata nuk duhet të heqin dorë, nëse më pyesni për ata të Beogradit, ata tanimë kanë hequr dorë ose duhet të heqin dorë një ditë e më parë nga Kosova.

Momenti i dytë është vizita e fundit e Fatos Nanos,  si kryeministër në Kosovë. Pas takimit me President Rugovën, në pyetjen e gazetarëve nëse kanë folur për pavarësinë e Kosovës, ai u pergjigj me atë shtrembërimin e buzës dhe kapadaillëkun e tij karakteristik: -

- "Pavarsia është diçka e largët... !

Të pranishmit shikuan President Rugovën i cili duke qeshur thjeshtësisht shtoi:

- "Megjithatë ne po punojmë ta afrojmë." I tillë ishte President Rugova.

Sot, kur President Rugova nuk është fizikisht mes nesh, ne përulemi me respekt përpara veprës së tij. Vepra e Rugovës do të jetojë e do të kujtohet sa të jetojë Shqipëria, Kosova dhe e gjithë shqiptaria.

At Zef Pllumi, i cili vuajti 26 vjet burg në kohën e regjimit të Enver Hoxhës, për Rugovën ka thënë:

“U sha e u luftue nga serbët, u sha e u luftue nga shqiptarët, u sha e u luftue edhe na kosovarët e vet, por ai kishte si drejtim vetëm vizionin europjan. Kje trim e nuk çau kryet për kurrnji kritikë e të shame, sepse ai ishte ma i dijuni, e ma i urti i të gjithve”.